Imkersvereniging “Ruinen & Omstreken”

Bijenzwerm in je tuin?

Je komt je tuin in en ziet plotseling een tros bijen aan een struik hangen. Of je zit rustig in je tuin en ineens is de lucht vol van zwaar gezoem en van een wolk van insecten die zich verzamelt op een boom of struik. Uitgerekend in jouw tuin. Een bijenzwerm is op zoek naar een nieuwe nestplaats en wil even uitrusten. Dat veroorzaakt veel opwinding bij de bijen. Het is een heel imponerend verschijnsel. Maar is er reden om je op te winden of moet je je gelukkig prijzen dat je dit een keer mag meemaken?

Wat dan te doen? Een imker bellen!

Hieronder enkele telefoonnummers van imkers die bereid zijn de zwerm te scheppen.



Gemeente De Wolden


Roel Broekman


0522-451290

Dwingeloo/

Lhee

Hendrik Jan Bork

06-22205365

Ruinen



Albert de Boer

Arend Middelveld

Jan ten Oever




0522-471038

0522-471376

0522-470097

Ruinerwold

Eiso Eizinga

0522-481891

Vledder

Henk Pries

0521-381325

Uffelte

Wittelte

Willem Wobben

Sanne van Gemerden

0521-350396

0521-350412

Wijster

Jan Elslo

0593-562041

Zwartsluis

Thijs Corporaal

06-51408701





Onderwijl............

Zorg in afwachting van de imker dat de zwerm niet te lang in de zon hangt. Probeer zo nodig een kleed of doek voor de tros te hangen. Als de bijen te lang in de zon hangen, is de kans groot dat de zwerm weer weg vliegt. Zit de zwerm in de schoorsteen, onder een dakpan of zelfs in de spouw van een muur, dan wordt het moeilijk of zelfs onmogelijk voor de imker de zwerm te bemachtigen.

Is zo'n zwerm gevaarlijk?

Nee, een zwerm is in het geheel niet gevaarlijk voor mens en dier. De bijen zijn alleen maar druk bezig om aan iets nieuws te beginnen in een nieuw te stichten staat. Maar ook praktisch is er niets aan de hand. Voor het vertrek hebben alle bijen de honingmaag volgezogen om voor drie dagen proviand te hebben en met een volle honingmaag is het moeilijk steken omdat het achterlijf te dik is. Maar bovenal zijn ze er op gericht om bij elkaar te blijven want als enkel bijtje begin je helemaal niets. De imker vangt de zwerm op in een zwermkorf en ga daarna vooral even kijken hoe de bijen met geopende geurklier aan het eind van het achterlijf de rondvliegende bijen het seintje geven: ‘hier moet je naar toe’. Binnen een half uur zit alles in de korf. U bent de zwerm kwijt en de imker heeft een nieuw volk.

Waarom zwermen bijen?

Honingbijvolken planten zich voort met een korte en een lange termijn strategie. In het voorjaar wordt alle energie ingezet om meer individuen te kweken. De korte termijn strategie. Tussen begin maart en mei groeit het aantal bijen van 15.000 naar 40.000 en dat aantal is nodig om verder te kunnen groeien en om de wintervoorraad op te bouwen. Dan komt de lange termijn strategie, zorgen voor nieuwe staten. Want de holle boom, waarin het nest zit, kan omwaaien, een beer kan het nest plunderen of er kan ziekte uitbreken. De eerste twee risico's zijn nauwelijks meer aanwezig, want op holle bomen is een taboe ontstaan en beren vinden we alleen nog in de honingreclame. Maar de drang om je soort in stand te houden is aanwezig in alles wat leeft. Bij bijen kan dat alleen gebeuren in complete volken. Eind mei en juni is het zwermtijd. De oude koningin zoekt met een deel van het volk een nieuwe nestplaats en gaat daar een nieuwe staat stichten (zwerm). Het oude volk kweekt een nieuwe koningin en kan dan ook op eigen kracht verder. Vaak volgen er nog kleine nazwermen, maar die moeten dan beginnen met te weinig bijen en hebben daardoor weinig of geen kans de komende winter te overleven.

 De zwerm vertrekt

Het is mogelijk nog imposanter om de zwerm uit de kast te zien vertrekken. Het lijkt wel alsof er een dikke pap van bijen uit de kast vloeit. Zo rollen en hollen ze eensgezind de kast uit. Maar terwijl een deel van het volk uitgelaten naar buiten holt, worstelen zich mopperend nog een paar stuifmeelhaalsters naar binnen. Binnen tien minuten is de zwerm weg en de rust teruggekeerd. En wie heeft nu eigenlijk het startsein gegeven? En hoe spreken de bijen af wie er mee gaat zwermen en wie achter moet blijven? Enkele van de vele vragen over het bijenleven. Binnen een kwartier verzamelen de bijen zich aan een boomtak. Als een dichte wriemelende massa blijven ze een paar uur hangen. In die tijd kan de imker de zwerm gemakkelijk vangen in een zwermkorf. Hij schudt de zwerm 's avonds in een nieuwe kast met raampjes en hij heeft een nieuw volk. Daarbij weer zo'n merkwaardig verschijnsel: de bijen waren eerst op de plaats van de oude kast georiënteerd, maar na het zwermen lijkt dit stukje geheugen gewist en oriënteren ze zich op de plaats van de nieuwe kast. Een nieuw leven begint.

Waar gaan ze naar toe?

Reeds dagen tevoren zijn speurbijen op zoek gegaan naar een nieuwe nestplaats. Favoriet is de holle boom, maar die is er nauwelijks meer. Soms vinden ze een lege bijenkast of een ruime plek in een spouwmuur. Maar vaak vinden ze geen geschikte plek. Dan vliegt de zwerm naar een plek enkele kilometers verder, in de hoop daar wat te vinden. De reis wordt onderbroken bijvoorbeeld in een tuin. Vanaf de zwermtros gaan speurbijen weer op zoek naar een geschikte nestplaats. In een enkel geval blijft de zwerm uit nood daar zitten en bouwt een nest in een dicht bebladerde boom of struik. Zodra het kouder wordt, betekent dat het einde van dit volk. De richting waarin de zwerm moet vliegen wordt aangegeven door de speurbijen die een plek gevonden hebben met behulp van de bijendans.

Woninginrichting

Als de nieuwe nestholte wordt betrokken is het bouwen geblazen. In een week tijd wordt een aantal raten gebouwd, zodat de koningin op volle kracht eitjes kan leggen. Want nu moet het volk weer zorgen voor de volgende generatie. immers, over zes weken zijn alle bijen uit de zwerm dood en moeten er opvolgsters zijn om elke zes weken voor een nieuwe generatie te zorgen en om de honingvoorraad voor de winter aan te leggen. Zo'n korf of kast met nieuwe raat is een lust voor het imkersoog. Ook een bron van vitaliteit voor het volk. Want een belangrijk nevenaspect van het zwermen is om verlost te worden van te oude raten, waarin ziektekiemen zich kunnen ophopen. Het is inderdaad een voorrecht een stukje van dit vernieuwingsproces in uw tuin te kunnen meemaken.

> terug naar startpagina